اسیدشویی

 

یکی از عیوب رایج در چیلرها و از جمله چیلرهای جذبی , رسوب گرفتگی لوله ها در سمت آب است. بیشترین مقدار رسوب گذاری در مدار آب برج خنک کننده و در لوله های ابزوربر و کندانسور صورت می گیرد. وجود رسوب در داخل لوله ها موجب کاهش انتقال حرارت و تشدید خوردگی می شود. نشانه هایی مانند کاهش میزان تقطیر در کندانسور، افزایش دمای مبرد خروجی از کندانسور، کاهش عمل جذب در ابزوربر، افزایش سطح مبرد در اواپراتور، افزایش دما وفشار ابزوربر، کاهش اختلاف دمای آب رفت و برگشت برج خنک کننده نسبت به حالت معمول و در نهایت کاهش ظرفیت چیلر، همگی می توانند بر رسوب گرفتگی سطح داخلی لوله های کندانسور ور ابزوربر دلالت کنند. اسید شویی چیلر از جمله اقداماتی است که جهت سرویس چیلر و بهبود عملکرد و افزایش راندمان و انتقال حرارت در مبدل های حرارتی صورت می گیرد.

 

رسوب چیست

رسوب در انگلیسی Scale نامیده می شود. رسوب از نمک­ هایی مانند کلسیم، سدیم و منیزیم تشکیل شده است. این نمک­ها با توجه به دما و شرایط آب شروع به رسوب گذاری کرده و همانند یک عایق عمل می­ کنند که مانع انتقال حرارت در چیلر می­ شود. این عایق باعث کاهش سطح مقطع لوله­ ها می­ گردد. در چیلر تراکمی و جذبی این رسوب گذاری در آب کندانس برج خنک کننده انجام می ­گیرد و در لوله­ ها و مبدل­ های حرارتی نشست می­ کند.

در چیلر جذبی این رسوب در قسمت ابزوربر و کندانسور باقی می­ ماند. وجود این رسوب در داخل لوله ­ها موجب کاهش انتقال حرارت و افزایش مقدار خوردگی می­ شود که از نشانه­ های آن کاهش مقدار جذب در ابزوربر، افزایش سطح مبرد در اواپراتور،  افزایش فشار و از وکیوم خارج شدن دستگاه و در نهایت کاهش ظرفیت چیلر می­ گردد. بنابراین باید هر ساله جهت سرویس چیلر، لوله­ های ابزوربر و کندانسور بازدید گردد و در صورت نیاز اسید شویی گردد.

 

 

 

 

 

 

نوع رسوب رنگ و مشخصه تمیز کننده مناسب روش خنثی سازی ملاحظات
زنگ آهن قرمز مایل به قهوه ای / خیلی

سخت

اسیدهیدروکلرید ترکیبات قلیایی
نمک های منیزیم و کلسیم خاکستری مایل به سفید/ نرم

است

 و با فشار دست پودر می شود

اسید هیدروکلرید/اسید سولفامیک ترکیبات قلیایی به علت اثرات زیست محیطی

اسید

سولفامیک حتما باید

 قبل ار خروج خنثی شود

رسوب های سیلیکاتی خاکستری مایل به سفید/ سخت

است و با فشاردست پودر

 نمی شود/حل

 نمی شود

اسیدهای هیدروفلوریک / نمک های آلی آب آهک پس از

 خارج کردن محلول

از حلال حاوی آمونیاک

پرهیز شود

چون با مس واکنش می دهد

گل و لای سبز/ خاکستری/ سیاه/

 قهوه ای

/ زرد/ بسیار نرم و لزج

اسیدهای آلی/ پراکسیدهای

 هیدروژن

شستشو با آب از پراکسیدها وقتی

آب اسیدی است

 استفاده نشود

و به فاضلاب تخلیه نگردد.

مخلوط زنگ آهن و گل قهوه ای/ زرد/ نرم و لزج پراکسیدهای هیدروژن/ ا

سید هیدروکلریک

شستشو با آب/ سود سوزآور وقتی از اسید استفاده شده رعایت موارد فوق
مخلوط آهن و سیلیکات قهوه ای / زرد/

تا حدودی نرم

اسیدهای هیدروکلریک+

 اسیدهای هیدروفلوریک

آب آهک پس از

خارج کردن محلول

رعایت موارد فوق
مخلوط سیلیکات و منگنز خاکستری مایل سفید/

بسیار سخت

اسیدهای هیدروکلریک+

اسیدهای هیدروفلوریک/ اسیدهای

 سولفامیک+

 اسیدهای هیدروفلوریک

آب آهک پس از

خارج کردم محلول

رعایت مورد فوق
مخلوط آهن و سیلسکات و

 منگنز

قرمز مایل به قهوه ای/

بسیار سخت

اسیدهای هیدروکلرید+

اسیدهای هیدروفلوریک

آب آهک پس از

 

خارج کردن محلول

رعایت موارد فوق

 

 

 

 

 

رسوب گذاری در چیلرها

در چیلرهای تراکمی آب خنک رسوب گذاری فقط به کندانسور محدود می­ گردد که باعث افزایش فشار دیسشارژ و باعث قطع عملکرد چیلر توسط کنترل کننده­ های فشار می­ شود. این افزایش فشار باعث کاهش ظرفیت دستگاه شده و موجب بالارفتن دمای دیسشارژ و سوختن الکتروموتور کمپرسورو یا شکستن سوپاپ­های کمپرسور می­ گردد.

بنابراین باید هر ساله درب­های ابتدا و انتهای کندانسور بازشده و میزان رسوب در لوله­ ها مشاهده و راهکارهای مناسب  زدودن رسوب انجام پذیرد.

گاهی رسوباب به صورت گل ولای هستند که در سال­های اخیر به دلیل شرایط آب و هوایی و گرد و خاک هوا وارد مدار باز برج  خنک­ کننده می­ گردد و عملکرد دستگاه را مختل می­کند که این مواد باید با استفاده از برس سیمی مخصوص از مبدل زدوده شوند اما اگر رسوبات شامل نمکهای کربنات کلسیم، منیزیم یا سیلیسیم و زنگ آهن باشند که معمولاً به رنگ سفید و خاکستری مشاهده می شوند، کاملاً نرم پودری شکل است و با برخورد به  اسید با سرعت تشکیل حباب می­ دهد. باید با استفاده از  واکنش­های شیمیایی این رسوبات را از بین برد که به این فرایند به اصطلاح اسید شویی می­ گویند

نحوه اسیدشویی چیلر

در اسید شویی چیلر معمولاً از اسید کلریدریک و یا اسید سولفامیک استفاده می­ شود(اگر جنس رسوبات لوله ها ترکیباتی غیر ترکیبات ذکر شده باشد، می بایست از اسیدهای دیگری استفاده نمود). این اسیدها موادی با قدرت خورندگی فلزات از جمله مس و آهن می باشند که در فرایند اسید شویی چیلر حتما باید از اسید با اینهبیتور مناسب  استفاده گردد. اینهبیتور( inhabitor )  یا ضدخورنده، ماده است که به همرا اسید برای اسید شویی چیلر استفاده می­  شود تا از خوردگی و انجام واکنش­های شمیایی با اسید و سوراخ شدن لوله ها به وسیله اسید جلوگیری کند. در صورتی که از اسید فاقد اینهبیتور برای اسید شویی استفاده کنیم رنگ لوله های مسی به رنگ کات کبود می شود.

روش اسید شویی

در اسید شویی ابتدا باید سرو ته کندانسور بازگردد و مقدار رسوب­گذاری بازرسی گردد. در صورت انسداد لوله­ ها باید توسط یک میله مناسب که نوک آن از جنس برنج باشد  رسوب­ها از لوله­ ها خارج گردد و انسداد برطرف گردد.  در صورتی که میله نامناسب و نوک تیز استفاده گردد احتمال آسیب رسانی به لوله ها زیاد می شود . بعد از باز شدن لوله­ های کندانسور، ابتدا وانتها کندانسور بسته (واتر باکس ها) و اسید شویی چیلرآغاز می گردد.

در اسید شویی چیلر ابتدا  مدار آب برج­ خنک­ کننده را از کندانسور جدا می نماییم (به دلیل اینکه شیرها معمولاً کامل آب­ بند نمی­ کنند بهتر است مدار آب برج  تخلیه گردد تا اسید وارد آن نشود). مطابق تصویر زیربا استفاده از یک بشکه پلاستیکی 200 لیتری، پمپ اسید شویی و شلنگ مناسب مسیراسید شویی را وصل می نماییم. باید توجه داست که اتصالات استفاده شده در مدار اسید شویی باید از جنس تفلون باشد تا در هنگام اسید شویی خورده نشده و آسیب نبیند حتما در اسید شویی جریان اسید باید برخلاف جریان معمول آب کنداسور چیلر باشد.

موارد ایمنی اسید شویی کویل ها و چیلر

اسید در واکنش با رسوب تولید حباب و لرزش شدید در شلنگ و مدار می­ کند که باید از محکم بودن و سفت بودن اتصالات اطمینان داشت. در هنگام اسید شویی باید از ماسک و لباس و کفش مناسب استفاده کرد در صورت ریختن اسید بر چشم یا صورت حتما باید با آب زیاد شستشو یابد.

واکنش آب با اسید شدید و گرمازاست ، در هنگام کار حتماً باید اسید را به آرامی به آب اضافه کرد و نه آب را به اسید. مقدار اسید جهت اسید شویی چیلر با محاسبه حجم کل کندانسور، و بشکه و شلنگ­های مداراسید شویی تخمین و مقدار اسید مورد نیاز تعیین می­ گردد.

فرایند اسید شویی با ایجاد مقدار زیادی کف همراه است ، در صورت اتمام کف یا در کندانسور رسوبی باقی نمانده است و یا اسید خنثی شده و خاصیت اسیدی را از دست داده است . روش تشخیص علت عدم مشاهده کف این است که مقداری اسید جدید به محلول اسید شویی اضافه می گردد، اگر کف مجدداً تشکیل شد کندانسور هنوز دارای رسوب است و باید اسید شویی چیلر را ادامه بدهیم. اگر کف تشکیل نشد یعنی کندانسور کاملاً تمیز شده است.

بعد از اسید شویی باید مدار را توسط آب شستشو داده وهمانند اسید شویی آب را داخل سیستم به گردش در آورده تا بیشتر اثرات اسید از بین برود. و در انتها نیز باید با استفاده از ترکیبات خنثی کننده مدار شستشو داده شود. محلول خنثی جهت خنثی سازی اسید استفاده می­ گردد همچنین با توجه به خاصیت چربی بری آن آلودگی­ها و چربی موجود، که از طریق محیط هوا وارد مدار باز برج خنک کننده شده، شسته و تمیزمی ­گردد.

در اسید شویی چیلر حتماً باید از پمپ مناسب با تیغه­ های غیرفلزی استفاده گردد(پمپ گریز از مرکز با قدرت ۲۵/۰ اسب بخار با دبی ۳۰ گالن در دقیقه و هد ۱۰ فوت).

اسید شویی چیلر باید به مدت ۴ الى ۶ ساعت ادامه یابد و پس از این مدت لوله ها مجددا از نظر میزان رسوبات موجود در آن بررسی شوند.

مراحل اجرایی اسیدشویی چیلر جذبی

برای انجام اسیدشویی چیلر جذبی، گام به گام مراحل زیر را دنبال کنید:

  • جهت اسید شویی چیلر نیاز به دیسکلر داریم در موقع خرید حتما درصد اسید را در خواست کنید.
  • دیسکلر را از شرکتهای معتبر تهیه کنید
  • اسید حتما در گالنهای پلمب شده باشد
  • شیر فلکه های ورودی وخروجی برج روی چیلر را ببندید-
  • در لوله خروجی پمپ شیر یک طرفه نصب کنید
  • لوله خروجی پمپ باید به اتصال تخلیه پایینی ابزروبشن وصل گردد(لوله رفت آب برج به ابزوربر )
  • به تخلیه قسمت خروجی کندانس ابزروبشن شیلنگی وصل کرده وداخل بشکه قرار دهید
  • ورودی پمپ را به بشکه وصل کنید
  • بشکه را با آب گرم پر کنید و با پمپ داخل لوله پمپا ژ کنید
  • مقدار حجم آبی که لوله ها را پر کرده یادداشت کنید
  • دمای آب نباید از 50 درجه سانتی گراد بیشتر باشد
  • جهت اسید شویی باید درصد اسید 5 درصد باشد جهت تهیه این درصد مقدار حجم آب را یادداشت کرده اید و درصد اسید خریداری شده را میدانیم . اسید را به حجم میرسانیم تا درصد موردنظر به دست آید.

توضیح: اگر مقدار 10 لیتر اسید 20 درصد داریم واین این 10 لیتر اسید را با 10 لیتر آب مخلوط کنیم 20 لیتر اسید 10 درصد خواهیم داشت ودوباره این 20 لیتر اسید 10 درصد را با 20 لیتر آب مخلوط کنیم 40 لیتر اسید 5 درصد بدست خواهد آمد.

  • همیشه اسید را به آب اضافه کنید
  • اسید را به آرامی به آب اضافه کنید وداخل چیلر پمپاژ کنید
  • جهت تنظیم درصد اسید در هنگام اضافه کردن اسید مقداری از آب را در حین کار خالی کنید
  • اگر در حین اسید شویی درصد اسید پایین آمد مقداری اسید اضافه کنید
  • در حین اسید شویی مقدار اسید و دمای آن را کنترل کنید
  • بعد از 4 ساعت باید لوله ها تمیز شده باشند
  • بعد از اتمام کار اسید را خالی کنید و با آب شستشو دهید
  • از آب نمونه پی اچ بگیرید اگر پی اچ 7 بود شستشو کافی خواهد بود
  • بعد از اسید شویی لازم هست که سیستم خنثی گردد برای این کار از مواد قلیایی استفاده میشود
  • محلول قلیایی را به آب بشکه اضافه کنید و به داخل دستگاه پمپاژ کنید
  • بعد از نیم ساعت محلول را خالی کنید
  • با آب فراوان شستشو دهید و از آب نمونه پی اچ و tds بگیرید اگر با آب ورودی یکسان بود اسید شویی تمام شده است و میتوان از دستگاه استفاده کرد